Architectuurkritiek: Het Nederlands Fotomuseum draagt een gouden kroon – voor de fotografie én de vastgoedmarkt

Op 7 februari heropende het Nederlands Fotomuseum op een nieuwe stek: Pakhuis Santos op Katendrecht. Het 125 jaar oude pakhuis is van onder tot boven (of eigenlijk: bijna tot boven, daarover later meer) gevuld met fototentoonstellingen en -collecties. De route door de zes etages van het gebouw is een feest. De architectuur is niet alleen decor, maar ook onderdeel van de ervaring. Vanaf het restaurant op de zesde verdieping biedt een balkon uitzicht op het zand van de gedempte Rijnhaven; binnenkort een van de duurste stukjes Rotterdam.

Het had weinig gescheeld of het museum was uit Rotterdam vertrokken, vertelt Wim Pijbes van Stichting Droom en Daad aan de telefoon. “De situatie in Las Palmas was echt onhoudbaar, het gebouw was minstens vier keer van eigenaar gewisseld, met elke keer een huurverhoging.” Om daar een eind aan te maken, besloten Pijbes en Laura Dufour van Droom en Daad in overleg met de toenmalige Fotomuseumdirecteur Birgit Donker in augustus 2023 het pakhuis te kopen. Kosten: 21,5 miljoen euro voor het pakhuis, de totale kosten inclusief inrichting komen uit op 38 miljoen euro.

“Tot de zomer van 2023 ging iedereen ervan uit dat er in het pakhuis een designwarenhuis kwam”

 

Het idee om het pakhuis te kopen, ontstond in enkele weken. Tot de zomer van 2023 ging iedereen ervan uit dat er in het pakhuis een designwarenhuis kwam. Stilwerk, een bedrijf in de meubel- en interieurbranche uit Hamburg, was de initiatiefnemer. Al in 2016 begon het bureau Renner Hainke Wirth Zirn (RHWZ) aan het ontwerp samen met het Rotterdamse bureau WDJArchitecten, bekend van de renovaties van de Van Nellefabriek en het gevangeniscomplex aan de Noordsingel.

“Stilwerk-eigenaar Alexander Garbe was verliefd geworden op Santos”, vertelt Karin Renner, architect en partner van RHWZ, bij de voorbezichtiging van het Fotomuseum. Maar kort na het verkrijgen van de omgevingsvergunning in 2020, toen het project aanbesteed moest worden, ontstond vertraging. De economische gevolgen van de corona lockdowns leidden tot onrust, verklaart Renner: “De meubelmarkt verplaatste zich online, waardoor de investering in de renovatie voor Stilwerk minder aantrekkelijk werd.” In 2022 stegen de prijzen in de bouw onder invloed van de oorlog in Oekraïne. Het prijskaartje werd hoger en hoger, toch zette Stilwerk door en startte de ingrijpende verbouwing.

Doemscenario

In diezelfde periode was de directie van het Nederlands Fotomuseum op zoek naar een nieuw pand, vertelt het huidige hoofd bedrijfsvoering, Joanne van der Woude: “Er werd nagedacht over alternatieve locaties, ook buiten Rotterdam.” Die optie was voor Droom en Daad een no-go, vertelt Pijbes. Met de eindeloze verbouwing van het Boijmans, de sluiting van Museum Rotterdam en onrust over de toekomst van het Wereldmuseum, zou het vertrek van het Fotomuseum op cultureel gebied een doemscenario zijn.

Pijbes zag kans zich als matchmaker in de strijd te werpen, hij kende de plannen van Garbe en volgde de verbouwing van het pakhuis. “In 2023 belde Garbe mij op, hij was heel erg op zoek naar partijen om vierkante meters in het pakhuis af te nemen. Ik zei toen, eigenlijk als lolletje, ‘als je er niet uitkomt, kan je het ook gewoon aan mij verkopen.’ Toen belde hij terug: ‘was je serieus?’ Een week later was de verkoop rond.”

Meer lezen?

Lees het volledige artikel gratis op Vers Beton.

AIR x Vers Beton

AIR maakt het mogelijk dat Vers Beton jaarlijks tien onafhankelijke artikelen kan publiceren over architectuur en stedelijke ontwikkeling rond verschillende thematieken, met stadsverhalen of concrete aanbevelingen. Deze artikelen zijn gratis te lezen op Vers Beton, ook zonder abonnement.