Architectuurkritiek: Grote dromen en kleine daden in milieupark meets ambachts- centrum De HER

Op drukke dagen komen er soms wel tweeduizend auto’s langs, maar op deze warme woensdagochtend in de zomervakantie is het rustig. Manager Marc ten Oever drinkt koffie in de zon, er worden wat grapjes gemaakt tussen medewerkers in oranje hesjes. Als de kletsradio niet aan zou staan zou je misschien vogeltjes horen zingen – zo voelt het in ieder geval, op deze plek midden in het groen, die verrassend on-industrieel aandoet voor een milieupark.

Of nou ja, milieupark: naast de containers om je grofvuil in te leveren vind je op het terrein De HER, een zogenaamd ‘circulair ambachtscentrum’ waar materialen uit het milieupark door creatieve ondernemers worden hergebruikt. Daarnaast is er ruimte voor educatie, exposities en workshops. Binnenkort (“ik durf er nog geen termijn aan te hangen”, aldus Ten Oever) wordt er een horecagelegenheid geopend waar bezoekers een kop koffie kunnen drinken en komt er een ruimte die ingericht zal worden als ‘doorgeefwinkel’.

Vanuit mijn huis in Rotterdam-Noord fiets ik in één rechte lijn naar het milieupark in Overschie. Bewoners van omliggende wijken kunnen hier natuurlijk hun grofvuil inleveren, maar het doel is dat “De HER een aantrekkelijke plek wordt voor alle Rotterdammers”, aldus Ten Oever. De voortekenen zijn goed: op de opening op 25 mei kwamen honderden mensen af. Vlak daarna, op 6 juni, won De HER de publieksprijs van de Rotterdam Architectuurprijs 2025.

Willekeurige weckpotjes

Bijzonder is dat het complete gebouw is hergebruikt. Eerder stond het toenmalige TNO-laboratorium voor materiaalonderzoek in Delft. Het was een tijdelijke locatie, bedoeld om een jaar of tien gebruikt te worden. Architect Jeroen Grosfeld was vanuit het architectenbureau N3O verantwoordelijk voor het oorspronkelijke laboratorium. In de wandelgangen hoorde hij dat het lab was uitgekozen als ‘donorgebouw’ voor De HER. Hij kwam in contact met Marc Verheijen, de architect vanuit de gemeente, en ze besloten samen op te trekken. Binnen het projectteam werd gegrapt: niet alleen het gebouw, maar ook de architect wordt hergebruikt.

Hier in Overschie heeft het pand een iets andere vorm gekregen: het was oorspronkelijk vierkant, nu een rechthoek. Maar het oude laboratorium blijft herkenbaar. Kenmerkend zijn de tien kubussen, waar vroeger geïsoleerde klimaatkamers zaten waarin materialen werden getest bij verschillende temperaturen. De oorspronkelijke kamers zijn verhuisd naar een ander TNO-gebouw en in het nieuwe pand vervangen door werkruimtes waar kleine ondernemers hun circulaire praktijk runnen. Elke box heeft een uniek karakter: eentje is bedekt met een soort schubben van kurk, een ander is gemaakt van wasmachinedeuren. De verschillende ideeën zijn het resultaat van een open ontwerpwedstrijd.

Modeontwerper en onderzoeker Yophi Ignacia (The Future Mode/Fashion in Flux) deelt met haar partner Albert Jan Metselaar (Studio Mets) de “Rotterdamse raampjesbox”: een lichte kubus waarvan de wanden bijna volledig gemaakt zijn van afgedankte ramen uit Rotterdamse gebouwen die gesloopt of verbouwd werden. “Sommige ramen hebben glas in lood, op anderen staan de afmetingen geschreven. Elk raam heeft een verhaal. Het is mooi om te bedenken dat elk raam ooit op een andere plek in de stad stond en ze nu allemaal samen dit boxje vormen”, vertelt Ignacia. Ze ziet een parallel met haar project Gedragen Verhalen, waarmee ze mensen wil inspireren om de verhalen achter hun kledingstukken te waarderen in plaats van telkens weer iets nieuws aan te schaffen.

Meer lezen?

Lees het volledige artikel gratis op Vers Beton.

AIR x Vers Beton

AIR maakt het mogelijk dat Vers Beton jaarlijks tien onafhankelijke artikelen kan publiceren over architectuur en stedelijke ontwikkeling rond verschillende thematieken, met stadsverhalen of concrete aanbevelingen. Deze artikelen zijn gratis te lezen op Vers Beton, ook zonder abonnement.